Warning: Error while upgrading a database: Duplicate column name 'note_context' in /home/platne/serwer420204/public_html/autoinstalator/backup2.pomocautyzm.com.pl/wordpress151958/wp-content/plugins/shopmagic-for-woocommerce/vendor_prefixed/wpdesk/wp-migrations/src/WpdbMigrator.php on line 75
{"id":41646,"date":"2021-08-01T21:17:26","date_gmt":"2021-08-01T19:17:26","guid":{"rendered":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646"},"modified":"2021-09-08T14:11:04","modified_gmt":"2021-09-08T12:11:04","slug":"autyzm-i-zespol-aspergera-aktualne-spojrzenie-na-spektrum-autyzmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646","title":{"rendered":"Autyzm i zesp\u00f3\u0142 Aspergera? \u2013 aktualne spojrzenie na spektrum autyzmu"},"content":{"rendered":"Zdaniem badaczy zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z zaburzeniami rozwoju, autyzm jest jednym z tych najbardziej zagadkowych.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wnie z powodu braku biologicznych modeli jednoznacznie wyja\u015bniaj\u0105cych etiologi\u0119 zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu, a tak\u017ce ze wzgl\u0119du na bardzo niejednorodny obraz kliniczny autyzmu i niezwyk\u0142e po\u0142\u0105czenie mocnych i s\u0142abych stron os\u00f3b z ASD (Goldstein i in., 2017).<\/p>\n
\u200bZaburzenia nale\u017c\u0105ce do spektrum autyzmu (ang. ASD \u2013 autism spectrum disorder) obejmuj\u0105 rozmaite wyzwania rozwojowe w zakresie: porozumiewania si\u0119, my\u015blenia, rozwoju spo\u0142ecznego, umiej\u0119tno\u015bci poznawczych, zainteresowa\u0144 i form aktywno\u015bci, a tak\u017ce umiej\u0119tno\u015bci motorycznych. Nasilenie poszczeg\u00f3lnych trudno\u015bci w r\u00f3\u017cnych wymiarach spektrum jest znacz\u0105co odmienne u poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b i mo\u017ce powodowa\u0107 zar\u00f3wno funkcjonowanie na poziomie g\u0142\u0119bokiego upo\u015bledzenia u jednych, jak i pozwala\u0107 na funkcjonowanie ca\u0142kowicie samodzielne u innych os\u00f3b, ze s\u0142abszym nasileniem objaw\u00f3w (Goldstein i in., 2017).<\/p>\n
\u200bTermin \u201espektrum autyzmu\u201d, u\u017cywany w najnowszych klasyfikacjach diagnostycznych zamazuje kategorialne granice pomi\u0119dzy autyzmem dzieci\u0119cym, atypowym czy Zespo\u0142em Aspergera, w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na ten zr\u00f3\u017cnicowany obraz. Obejmuje bowiem zar\u00f3wno dzieci, m\u0142odzie\u017c i doros\u0142ych, kt\u00f3rych trudno\u015bci wynikaj\u0105ce z autyzmu uniemo\u017cliwiaj\u0105 im zupe\u0142nie samodzieln\u0105 egzystencj\u0119, jak i osoby, dla kt\u00f3rych jest ona mo\u017cliwa na poziomie niemal optymalnym. Spotkamy zatem osoby niewerbalne, jak i m\u00f3wi\u0105ce bardzo du\u017co; osoby o ogromnych ograniczeniach w zakresie uczenia si\u0119, jak i takie, kt\u00f3re zapami\u0119tuj\u0105 prezentowany materia\u0142 z zaskakuj\u0105c\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105; dzieci, m\u0142odzie\u017c i doros\u0142ych o niezwykle silnej potrzebie izolacji spo\u0142ecznej, jak i tych, kt\u00f3rzy od nawi\u0105zywania kontaktu nie mog\u0105 si\u0119 powstrzyma\u0107 (Goldstein i in., 2017). ASD mie\u015bci si\u0119 wi\u0119c na pewnym kontinuum \u2013 od anormalno\u015bci do normalno\u015bci. Zbyt du\u017ce nasilenie niekt\u00f3rych cech prowadzi\u0107 b\u0119dzie wi\u0119c do upo\u015bledzenia funkcjonowania, ale ich posiadanie w niewielkim nasileniu mo\u017ce stanowi\u0107 bardzo mocn\u0105 stron\u0119 jej posiadacza (Grandin, 2016).<\/p>\n
\u200bSpektrum autyzmu diagnozuje si\u0119 wed\u0142ug klasyfikacji medycznej DSM-5 jako zaburzenia o charakterze neurorozwojowym. Innymi s\u0142owy, jest to odmienny od typowego wzorzec rozwoju i zgodnie z obecnym stanem wiedzy ma podstawy w neuronalnej organizacji funkcjonowania o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego (OUN). Odzwierciedla si\u0119 to we wp\u0142ywie tych odmienno\u015bci na wspomniane sfery funkcjonowania i rozwoju cz\u0142owieka \u2013 szczeg\u00f3lnie spo\u0142ecznego, komunikacyjnego, ale tak\u017ce poznawczego, motorycznego i adaptacyjnego. Zatem spektrum autyzmu przejawia\u0107 si\u0119 b\u0119dzie w atypowej organizacji do\u015bwiadcze\u0144, my\u015blenia i komunikowania si\u0119, znajdowa\u0107 swoje odbicie w szczeg\u00f3lnych zainteresowaniach czy formach aktywno\u015bci.<\/p>\n
\u200bMimo, \u017ce najcz\u0119\u015bciej my\u015bl\u0105c o autyzmie wyobra\u017ania podsuwa nam dziecko, nale\u017cy w tym miejscu podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie ko\u0144czy si\u0119 on wraz z wej\u015bciem w okres adolescencji \u2013 trwa przez ca\u0142e \u017cycie i jest cz\u0119\u015bci\u0105 tego, kim s\u0105 osoby rozwijaj\u0105ce si\u0119 w ten szczeg\u00f3lny spos\u00f3b. Obecnie przyjmuje si\u0119, \u017ce dyspozycje neurobiologiczne s\u0105 obecne ju\u017c od urodzenia, ale ich ekspresja mo\u017ce ujawni\u0107 si\u0119 w p\u00f3\u017aniejszym rozwoju. Czasem trudno\u015bci mog\u0105 nie ujawnia\u0107 si\u0119 w pe\u0142ni, dop\u00f3ki wymogi otoczenia nie przekrocz\u0105 posiadanych umiej\u0119tno\u015bci danej osoby (Butcher i in., 2017).<\/p>\n
Nie \u2013 choroba<\/h2>\n
Spektrum autyzmu, chocia\u017c klasyfikowane wed\u0142ug podr\u0119cznika dla lekarzy, nie jest chorob\u0105. Nie mo\u017cna si\u0119 z niego wyleczy\u0107, gdy\u017c odmienno\u015bci w zakresie funkcjonowania o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego wyznaczaj\u0105 inne, nieneurotypowe \u015bcie\u017cki organizowania do\u015bwiadcze\u0144 ze zmys\u0142\u00f3w, odmienne spostrzeganie i spos\u00f3b my\u015blenia obecne przez ca\u0142e \u017cycie (Butcher i in. 2017).<\/p>\n
\u200bAutyzm sam w sobie nie jest te\u017c niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105, a jednak u cz\u0119\u015bci os\u00f3b w spektrum [ Okre\u015blenia \u201eosoby w spektrum autyzmu\u201d i \u201eosoby ze spektrum autyzmu\u201d mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane zamiennie i odnosz\u0105 si\u0119 do os\u00f3b, kt\u00f3re do\u015bwiadczaj\u0105 odmienno\u015bci w sposobie odbierania \u015bwiata, opisanych jako sk\u0142adowe spektrum autyzmu.] faktycznie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 jej przyczyn\u0105, gdy\u017c nasilenie objaw\u00f3w i wynikaj\u0105ce z nich trudno\u015bci mog\u0105 sprawi\u0107, \u017ce samodzielne funkcjonowanie danej osoby, bez wsparcia ze strony terapeuty lub opiekuna, nie jest mo\u017cliwe.<\/p>\n
\u200bW klasyfikacjach medycznych z poprzednich lat rozr\u00f3\u017cnienie na autyzm i Zesp\u00f3\u0142 Aspergera dotyczy\u0142o g\u0142\u00f3wnie aspekt\u00f3w zwi\u0105zanych z brakiem op\u00f3\u017anienia wczesnego rozwoju j\u0119zyka i zaburze\u0144 komunikowania, rozwoju poznawczego oraz rozwoju odpowiednich do wieku umiej\u0119tno\u015bci samoobs\u0142ugowych i adaptacyjnych. Rozpoznanie Zespo\u0142u Aspergera podczas diagnozy by\u0142o wi\u0119c uznawane za \u201e\u0142agodniejsz\u0105 form\u0119 autyzmu\u201d, bez towarzysz\u0105cej niepe\u0142nosprawno\u015bci intelektualnej lub op\u00f3\u017anie\u0144 rozwoju j\u0119zykowego. W najnowszych klasyfikacjach odchodzi si\u0119 jednak od takiego rozr\u00f3\u017cnienia z powodu niejednorodno\u015bci kategorii objaw\u00f3w o wielorakim charakterze. Definiowanie autyzmu lub Zespo\u0142u Aspergera wed\u0142ug okre\u015blonych w klasyfikacjach kryteri\u00f3w by\u0142o bowiem w rzeczywisto\u015bci tym czy innym \u201epunktem\u201d na ca\u0142ym spektrum, obejmuj\u0105cym bardzo r\u00f3\u017cnorodne postaci tej odmienno\u015bci rozwojowej (Goldstein i in., 2017).<\/p>\n
Funkcjonowanie spo\u0142eczne i komunikowanie si\u0119<\/h2>\n
Trudno\u015bci spo\u0142eczne os\u00f3b z ASD mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cny charakter i znale\u017a\u0107 odzwierciedlenie w zaburzeniach interakcji spo\u0142ecznych z opiekunem lub r\u00f3wie\u015bnikami: objawia\u0107 si\u0119 mog\u0105 brakiem u\u015bmiechu spo\u0142ecznego i ekspresji niewerbalnej, zak\u0142\u00f3ceniach uwagi, kontaktu wzrokowego czy reakcji na imi\u0119. Niekt\u00f3re osoby b\u0119d\u0105 napotyka\u0107 k\u0142opoty w kontaktach z r\u00f3wie\u015bnikami, we wsp\u00f3lnej zabawie czy aktywno\u015bci, prezentuj\u0105c wycofanie, dystans i brak wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania. Mog\u0105 te\u017c mie\u0107 trudno\u015bci z odczytywaniem sygna\u0142\u00f3w spo\u0142ecznych takich jak ton g\u0142osu, komunikacja niewerbalna rozm\u00f3wcy czy ekspresja emocjonalna. Spostrzeganie i rozumienie wewn\u0119trznych stan\u00f3w innych os\u00f3b mo\u017ce nastr\u0119cza\u0107 osobie w spektrum autyzmu trudno\u015bci w kontek\u015bcie przewidywania my\u015bli, przekona\u0144, zamiar\u00f3w czy emocji rozm\u00f3wc\u00f3w, przez co znacznie utrudnia spo\u0142eczne kontakty.<\/p>\n
\u200bTrudno\u015bci w zakresie porozumiewania si\u0119 natomiast dotyczy\u0107 mog\u0105 zar\u00f3wno cz\u0119stotliwo\u015bci u\u017cycia mowy jak i jej funkcjonalno\u015bci. Sprawno\u015b\u0107 komunikacji zale\u017cy bowiem od kompetencji j\u0119zykowej, kt\u00f3ra jest wiedz\u0105 o regu\u0142ach j\u0119zykowych, warunkuj\u0105cych poprawne budowanie i rozumienie zda\u0144 w danym j\u0119zyku. Zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od kompetencji komunikacyjnej, okre\u015blanej jako umiej\u0119tno\u015b\u0107 pos\u0142ugiwania si\u0119 j\u0119zykiem w danej grupie spo\u0142ecznej odpowiednio do sytuacji spo\u0142ecznej i z uwzgl\u0119dnieniem relacji pomi\u0119dzy jej uczestnikami.<\/p>\n
\u200bZaburzenia zdolno\u015bci do spo\u0142ecznego komunikowania si\u0119 u os\u00f3b w spektrum obejmowa\u0107 mog\u0105 m.in. problemy zwi\u0105zane z rozumieniem funkcji porozumiewania si\u0119 oraz brak umiej\u0119tno\u015bci wykorzystania zachowa\u0144 komunikacyjnych do regulacji kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych. Trudno\u015bci w obszarze porozumiewania si\u0119 mog\u0105 wi\u0119c mie\u0107 nie tylko charakter ograniczonego u\u017cycia mowy czy jej braku. W zakresie recepcji mowy osoba w spektrum autyzmu mo\u017ce jej nie rozumie\u0107, rozumie\u0107 jedynie s\u0142owa klucze lub w pe\u0142ni rozumie\u0107 mow\u0119. Uwag\u0119 zwraca\u0107 mog\u0105 tak\u017ce: nietypowa prozodia m\u00f3wienia, niespodziewane, bezceremonialne komentarze, trudno\u015bci w rozpoznaniu odpowiedniego momentu do zabrania g\u0142osu w rozmowie lub uporczywe powracanie do interesuj\u0105cych temat\u00f3w, czy te\u017c nierozpoznanie sygna\u0142\u00f3w rozm\u00f3wcy \u015bwiadcz\u0105cych o potrzebie zmiany tematu lub kontynuowania\/zako\u0144czenia rozmowy (Goldstein i in., 2017).<\/p>\n
Sensoryka<\/h2>\n
Jednym z element\u00f3w, w jaki spos\u00f3b spektrum autyzmu przejawia si\u0119 w sposobie do\u015bwiadczania otaczaj\u0105cego \u015bwiata, jest nietypowa reaktywno\u015b\u0107 na bod\u017ace sensoryczne lub nietypowe zainteresowanie zmys\u0142owymi aspektami otoczenia. Nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 sensoryczna mo\u017ce by\u0107 dla niekt\u00f3rych os\u00f3b z ASD zjawiskiem niezwykle wyniszczaj\u0105cym i obci\u0105\u017caj\u0105cym, a u innych przybiera\u0107 form\u0119 bardzo \u0142agodn\u0105 (Grandin, 2016).<\/p>\n
\u200bZak\u0142\u00f3cenia w przetwarzaniu sensorycznym oznaczaj\u0105 zatem, \u017ce wra\u017cenia ze zmys\u0142\u00f3w (s\u0142uchu, wzroku, dotyku, itp.) s\u0105 odczuwane inaczej ni\u017c u wi\u0119kszo\u015bci ludzi \u2013 np. zbyt silnie lub za s\u0142abo. Z tego powodu cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b w spektrum autyzmu mo\u017ce do\u015bwiadcza\u0107 na co dzie\u0144 ogromnego dyskomfortu i przeci\u0105\u017cenia, a tak\u017ce dezorganizacji proces\u00f3w poznawczych i dzia\u0142ania.<\/p>\n
\u200bZmys\u0142y s\u0105 dla cz\u0142owieka tym, co pozwala mu rozumie\u0107 \u015bwiat dooko\u0142a. To za ich pomoc\u0105 poznajemy i definiujemy to co nas otacza. Je\u015bli zmys\u0142y funkcjonuj\u0105 w spos\u00f3b typowy to mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 sensoryczna takiej osoby nie r\u00f3\u017cni si\u0119 znacz\u0105co od rzeczywisto\u015bci sensorycznej ka\u017cdej innej osoby. Zmys\u0142y funkcjonuj\u0105ce atypowo powoduj\u0105 szereg odmienno\u015bci w reagowaniu na pojawiaj\u0105ce si\u0119 w otoczeniu zmiany i bod\u017ace. Jest to spowodowane tym, \u017ce organizacja odbieranych dozna\u0144 mo\u017ce by\u0107 zupe\u0142nie r\u00f3\u017cna od tej, kt\u00f3ra jest udzia\u0142em os\u00f3b o typowym rozwoju i mo\u017ce powodowa\u0107 nie tylko zagubienie, ale nawet odczucia b\u00f3lowe. G\u0142o\u015bne d\u017awi\u0119ki lub d\u017awi\u0119ki niespodziewane, niekt\u00f3re tony czy odg\u0142osy, rodzaj dotyku, ruchu, smaki, zapachy i odczucia wizualne mog\u0105 u os\u00f3b w spektrum powodowa\u0107 zar\u00f3wno l\u0119k, jak i fascynacj\u0119. Niekt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 wi\u0119c unika\u0107 tych konkretnych dozna\u0144, a inni przeciwnie \u2013 poszukiwa\u0107. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce dziewi\u0119\u0107 na dziesi\u0119\u0107 os\u00f3b z ASD ma przynajmniej jednego rodzaju zaburzenia przetwarzania w zakresie zmys\u0142\u00f3w (Grandin, 2016).<\/p>\n
\u200bOdmienno\u015bci w zakresie przetwarzania wzrokowego mog\u0105 odzwierciedla\u0107 si\u0119 zar\u00f3wno w \u0142atwo\u015bci odnajdywania schemat\u00f3w wizualnych, w poszukiwaniu powtarzalnych wzor\u00f3w i czerpaniu przyjemno\u015bci z ich ogl\u0105dania, w niezwyk\u0142ej bystro\u015bci wzroku. Mo\u017ce tak\u017ce przybiera\u0107 charakter \u201ewidzenia Picassa\u201d, powoduj\u0105cy postrzeganie cz\u0119\u015bci w oderwaniu od ca\u0142o\u015bci widzianych obiekt\u00f3w. Niekt\u00f3re osoby z ASD relacjonuj\u0105 ogromny dyskomfort w zwi\u0105zku z jasno\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a lub jego drganiem.<\/p>\n
\u200bPrzetwarzanie s\u0142uchowe wp\u0142ywa natomiast m.in. na percepcj\u0119 j\u0119zyka. Niezdolno\u015b\u0107 do s\u0142yszenia niekt\u00f3rych d\u017awi\u0119k\u00f3w lub k\u0142opoty z ich wyodr\u0119bnieniem mog\u0105 powodowa\u0107 trudno\u015bci z przypisywaniem znaczenia s\u0142yszanym s\u0142owom i ich poprawnego rozumienia. Mo\u017ce te\u017c zdarzy\u0107 si\u0119, \u017ce osobie w spektrum autyzmu trudno jest oderwa\u0107 uwag\u0119 od jednego d\u017awi\u0119ku i przej\u015b\u0107 do kolejnego, bez zak\u0142\u00f3cenia proces\u00f3w sterowania uwag\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b w spektrum b\u0119dzie nadwra\u017cliwa na pewne d\u017awi\u0119ki i zareaguje l\u0119kowo na ha\u0142as pojawiaj\u0105cy si\u0119 nagle lub o okre\u015blonej cz\u0119stotliwo\u015bci.<\/p>\n
\u200bNiekt\u00f3re osoby nie b\u0119d\u0105 w stanie znie\u015b\u0107 pewnych smak\u00f3w lub zapach\u00f3w. Inne b\u0119d\u0105 mia\u0142y trudno\u015bci z akceptowaniem dotyku lub pewnych faktur \u2013 np. niekt\u00f3rych materia\u0142\u00f3w, z kt\u00f3rych wykonane s\u0105 ubrania (Grandin, 2016).<\/p>\n
\u200b\u200b\u200bZindywidualizowane podej\u015bcie<\/h2>\n
\u200bPami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce informacje zwi\u0105zane z diagnoz\u0105 czy obrazem klinicznym powinny pos\u0142u\u017cy\u0107 nam przede wszystkim w celu dobrania odpowiedniego sposobu wspierania danej osoby ze spektrum autyzmu. Podczas planowania indywidualnego wsparcia konieczne jest wi\u0119c przyjrzenie si\u0119 obszarom, kt\u00f3rych rozwijanie b\u0119dzie konieczne ze wzgl\u0119du na deficyty, a tak\u017ce uwzgl\u0119dnienie i rozwijanie mocnych stron osoby w spektrum oraz zwr\u00f3cenie uwagi na jej zainteresowania i styl uczenia si\u0119. Diagnoza nozologiczna, oparta na kryteriach diagnostycznych, jest bowiem czym\u015b odr\u0119bnym od diagnozy funkcjonalnej, kt\u00f3ra uwzgl\u0119dnia mo\u017cliwo\u015bci rozwojowe danej osoby w r\u00f3\u017cnych obszarach.<\/p>\n
Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce osoby z ASD, tak jak ich r\u00f3wie\u015bnicy o typowym rozwoju, zmieniaj\u0105 si\u0119 w czasie, dorastaj\u0105, nabywaj\u0105 kompetencje i do\u015bwiadczenia. Jedni szybciej, inni wolniej. Czasem w inny spos\u00f3b ni\u017c neurotypowy kolega. Maj\u0105 swoje upodobania, charakter i antypatie. Dynamika rozwoju os\u00f3b z ASD jest niezwykle zr\u00f3\u017cnicowana, co sugeruje, by diagnoz\u0119 funkcjonaln\u0105 traktowa\u0107 jako proces ci\u0105g\u0142y, s\u0142u\u017c\u0105cy okre\u015blaniu wyzwa\u0144, mocnych stron i potrzeb, a tak\u017ce odpowiedniej na nie odpowiedzi, tak, by jak najpe\u0142niej wspiera\u0107 rozw\u00f3j i funkcjonowanie.<\/p>\n
Podmiotowe podej\u015bcie do os\u00f3b w spektrum autyzmu i zindywidualizowane spojrzenie pomaga dostrzega\u0107 ich niepowtarzalno\u015b\u0107, wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 i zasoby \u2013 elementy, na kt\u00f3rych zdecydowanie za rzadko si\u0119 koncentrujemy. Zmiana na podej\u015bcie bardziej pozytywne, otwarte, akcentuj\u0105ce indywidualno\u015b\u0107 i mo\u017cliwo\u015bci os\u00f3b w spektrum mo\u017ce si\u0119 bowiem znacznie przyczyni\u0107 do zmiany postawy wobec nich, jak i do zwi\u0119kszenia ich komfortu \u017cycia czy poczucia w\u0142asnej warto\u015bci.<\/p>\n
<\/p>\n
Autorka – Katarzyna P\u0119czak, trenerka Fundacji Pomoc Autyzm<\/a><\/p>\n\n
Artyku\u0142 pojawi\u0142 si\u0119 w drukowanym czasopi\u015bmie “Remedium” nr 6 czerwiec 2019, publikujemy za zgod\u0105 autorki<\/p>\n<\/div>\n
\n
Bibliografia<\/p>\n
Attwood T., (2013), Zesp\u00f3\u0142 Aspergera. Kompletny przewodnik, Harmonia.<\/p>\n
Butcher J.N., Hooley J.M., Mineka S. (2017), Psychologia zaburze\u0144, Wydawnictwo GWP.<\/p>\n
Goldstein S., Naglieri J.A., Ozonoff S. (2017), Diagnoza zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu, WUJ.<\/p>\n
Grandin T. (2016), M\u00f3zg autystyczny. Podr\u00f3\u017c w g\u0142\u0105b niezwyk\u0142ych umys\u0142\u00f3w, Copernicus Center Press<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zdaniem badaczy zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z zaburzeniami rozwoju, autyzm jest jednym z tych najbardziej zagadkowych. G\u0142\u00f3wnie z powodu braku biologicznych modeli jednoznacznie wyja\u015bniaj\u0105cych etiologi\u0119 zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu, a tak\u017ce ze wzgl\u0119du na bardzo niejednorodny obraz kliniczny autyzmu i niezwyk\u0142e po\u0142\u0105czenie mocnych i s\u0142abych stron os\u00f3b z ASD (Goldstein i in., 2017). \u200bZaburzenia nale\u017c\u0105ce do spektrum…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41645,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[242,237],"tags":[],"class_list":["post-41646","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-asperger","category-autyzm","category-242","category-237","description-off"],"acf":[],"yoast_head":"\n
Autyzm i zesp\u00f3\u0142 Aspergera? \u2013 aktualne spojrzenie na spektrum autyzmu - Fundacja Pomoc Autyzm<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Autyzm i zesp\u00f3\u0142 Aspergera? \u2013 aktualne spojrzenie na spektrum autyzmu - Fundacja Pomoc Autyzm\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zdaniem badaczy zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z zaburzeniami rozwoju, autyzm jest jednym z tych najbardziej zagadkowych. G\u0142\u00f3wnie z powodu braku biologicznych modeli jednoznacznie wyja\u015bniaj\u0105cych etiologi\u0119 zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu, a tak\u017ce ze wzgl\u0119du na bardzo niejednorodny obraz kliniczny autyzmu i niezwyk\u0142e po\u0142\u0105czenie mocnych i s\u0142abych stron os\u00f3b z ASD (Goldstein i in., 2017). \u200bZaburzenia nale\u017c\u0105ce do spektrum…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Fundacja Pomoc Autyzm\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-08-01T19:17:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-09-08T12:11:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ia_100000376-scaled.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1707\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"monolight\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"monolight\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646\"},\"author\":{\"name\":\"monolight\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2bdc6a49e5d0bcfcd3539860c4778af5\"},\"headline\":\"Autyzm i zesp\u00f3\u0142 Aspergera? \u2013 aktualne spojrzenie na spektrum autyzmu\",\"datePublished\":\"2021-08-01T19:17:26+00:00\",\"dateModified\":\"2021-09-08T12:11:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646\"},\"wordCount\":2093,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/08\\\/ia_100000376-scaled.jpeg\",\"articleSection\":[\"Asperger\",\"Autyzm (ASD)\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646\",\"url\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646\",\"name\":\"Autyzm i zesp\u00f3\u0142 Aspergera? \u2013 aktualne spojrzenie na spektrum autyzmu - Fundacja Pomoc Autyzm\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/08\\\/ia_100000376-scaled.jpeg\",\"datePublished\":\"2021-08-01T19:17:26+00:00\",\"dateModified\":\"2021-09-08T12:11:04+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/08\\\/ia_100000376-scaled.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/08\\\/ia_100000376-scaled.jpeg\",\"width\":2560,\"height\":1707},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?p=41646#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Autyzm i zesp\u00f3\u0142 Aspergera? \u2013 aktualne spojrzenie na spektrum autyzmu\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/\",\"name\":\"Fundacja Pomoc Autyzm\",\"description\":\"Zapraszamy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Fundacja Pomoc Autyzm\",\"url\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/Untitled-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/Untitled-1.png\",\"width\":182,\"height\":110,\"caption\":\"Fundacja Pomoc Autyzm\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2bdc6a49e5d0bcfcd3539860c4778af5\",\"name\":\"monolight\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/0abe3b0d1236c0a7057fe66edc19949f30ede7bbb485d70c30a61cdf39b7f67f?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/0abe3b0d1236c0a7057fe66edc19949f30ede7bbb485d70c30a61cdf39b7f67f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/0abe3b0d1236c0a7057fe66edc19949f30ede7bbb485d70c30a61cdf39b7f67f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"monolight\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/backup2.pomocautyzm.com.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Autyzm i zesp\u00f3\u0142 Aspergera? \u2013 aktualne spojrzenie na spektrum autyzmu - Fundacja Pomoc Autyzm","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Autyzm i zesp\u00f3\u0142 Aspergera? \u2013 aktualne spojrzenie na spektrum autyzmu - Fundacja Pomoc Autyzm","og_description":"Zdaniem badaczy zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z zaburzeniami rozwoju, autyzm jest jednym z tych najbardziej zagadkowych. G\u0142\u00f3wnie z powodu braku biologicznych modeli jednoznacznie wyja\u015bniaj\u0105cych etiologi\u0119 zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu, a tak\u017ce ze wzgl\u0119du na bardzo niejednorodny obraz kliniczny autyzmu i niezwyk\u0142e po\u0142\u0105czenie mocnych i s\u0142abych stron os\u00f3b z ASD (Goldstein i in., 2017). \u200bZaburzenia nale\u017c\u0105ce do spektrum…","og_url":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646","og_site_name":"Fundacja Pomoc Autyzm","article_published_time":"2021-08-01T19:17:26+00:00","article_modified_time":"2021-09-08T12:11:04+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1707,"url":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ia_100000376-scaled.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"monolight","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"monolight","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646"},"author":{"name":"monolight","@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/#\/schema\/person\/2bdc6a49e5d0bcfcd3539860c4778af5"},"headline":"Autyzm i zesp\u00f3\u0142 Aspergera? \u2013 aktualne spojrzenie na spektrum autyzmu","datePublished":"2021-08-01T19:17:26+00:00","dateModified":"2021-09-08T12:11:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646"},"wordCount":2093,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ia_100000376-scaled.jpeg","articleSection":["Asperger","Autyzm (ASD)"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646","url":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646","name":"Autyzm i zesp\u00f3\u0142 Aspergera? \u2013 aktualne spojrzenie na spektrum autyzmu - Fundacja Pomoc Autyzm","isPartOf":{"@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ia_100000376-scaled.jpeg","datePublished":"2021-08-01T19:17:26+00:00","dateModified":"2021-09-08T12:11:04+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646#primaryimage","url":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ia_100000376-scaled.jpeg","contentUrl":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ia_100000376-scaled.jpeg","width":2560,"height":1707},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?p=41646#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Autyzm i zesp\u00f3\u0142 Aspergera? \u2013 aktualne spojrzenie na spektrum autyzmu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/#website","url":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/","name":"Fundacja Pomoc Autyzm","description":"Zapraszamy","publisher":{"@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/#organization","name":"Fundacja Pomoc Autyzm","url":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Untitled-1.png","contentUrl":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Untitled-1.png","width":182,"height":110,"caption":"Fundacja Pomoc Autyzm"},"image":{"@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/#\/schema\/person\/2bdc6a49e5d0bcfcd3539860c4778af5","name":"monolight","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0abe3b0d1236c0a7057fe66edc19949f30ede7bbb485d70c30a61cdf39b7f67f?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0abe3b0d1236c0a7057fe66edc19949f30ede7bbb485d70c30a61cdf39b7f67f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0abe3b0d1236c0a7057fe66edc19949f30ede7bbb485d70c30a61cdf39b7f67f?s=96&d=mm&r=g","caption":"monolight"},"sameAs":["https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl"],"url":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41646"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41646\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42484,"href":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41646\/revisions\/42484"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/41645"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}