Szko\u0142a to r\u00f3wnie\u017c relacje.\u00a0<\/span><\/h2>\u00a0<\/div>Zadaniem szko\u0142y w przypadku ka\u017cdego dziecka jest przygotowanie si\u0119 do przyj\u0119cia go jako ucznia i wspieranie go w jego nauce i rozwoju. Oznacza to, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za rozw\u00f3j dziecka w pewnym zakresie przejmuje szko\u0142a.\u00a0 \u015awiadomo\u015b\u0107 specyficznych potrzeb i trudno\u015bci, z jakimi dziecko spotyka si\u0119 w szkole, mo\u017ce pom\u00f3c nauczycielom przygotowa\u0107 si\u0119 do nauczania os\u00f3b z zespo\u0142em Aspergera. Jednak nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce szko\u0142a poza funkcj\u0105 edukacyjn\u0105 spe\u0142nia niezwykle wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Dzieci od pocz\u0105tku w\u0142\u0105czane s\u0105 w grup\u0119, z kt\u00f3r\u0105 b\u0119d\u0105 sp\u0119dza\u0107 czas przez kilka kolejnych lat. Relacje, jakie rozwin\u0105 si\u0119 pomi\u0119dzy uczniami oraz rodzaj interakcji, w kt\u00f3rych uczniowie z zespo\u0142em Aspergera b\u0119d\u0105 brali udzia\u0142, z pewno\u015bci\u0105 nie pozostan\u0105 bez wp\u0142ywu na ich rozw\u00f3j.\u00a0<\/span><\/p>Brak sprytu \u017cyciowego<\/span><\/h2>Prawid\u0142owa analiza funkcjonowania spo\u0142ecznego uczni\u00f3w z zespo\u0142em Aspergera jest niezwykle trudna. Z jednej strony brak pewnych kompetencji spo\u0142ecznych jest cech\u0105 charakterystyczn\u0105 dla os\u00f3b z zaburzeniami ze spektrum, z drugiej strony \u2013 wzorce zachowa\u0144, kt\u00f3re obserwujemy u nastolatk\u00f3w mog\u0105 by\u0107 reakcj\u0105 na zachowanie otoczenia (unikanie nieprzyjaznych koleg\u00f3w, unikanie bod\u017ac\u00f3w sensorycznych). Badacze i rodzice s\u0105 zgodni, \u017ce osoby z zespo\u0142em Aspergera najcz\u0119\u015bciej maj\u0105 trudno\u015bci z zawieraniem relacji spo\u0142ecznych (Dillon, 2007), a je\u015bli s\u0105 one ju\u017c zawarte, nie posiadaj\u0105 wystarczaj\u0105co du\u017co strategii, by umie\u0107 je podtrzyma\u0107 (Hill, 2006). Badania dowiod\u0142y, \u017ce w funkcjonowaniu os\u00f3b z zespo\u0142em Aspergera istnieje rozd\u017awi\u0119k pomi\u0119dzy umiej\u0119tno\u015bciami poznawczymi i spo\u0142ecznymi. Ich badania wskaza\u0142y na brak w komunikowaniu si\u0119 i tworzeniu relacji spo\u0142ecznych tzw. \u201esprytu \u017cyciowego\u201d, kt\u00f3ry pe\u0142ni wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w codziennym funkcjonowaniu.\u00a0<\/span><\/p>Potrzeba relacji w podobnym stopniu jak r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w.<\/span><\/h2>Szereg bada\u0144 (np. Smith, Lovaas, Lovaas, 2002; Chamberlain, Kasari, Rotheram-Fuller, 2007) wskazuje na to, \u017ce osoby z zespo\u0142em Aspergera i\/lub autyzmem wykazuj\u0105 potrzeb\u0119 anga\u017cowania si\u0119 w bli\u017csze relacje spo\u0142eczne. Jobe i White (2006) wymieniaj\u0105 badania, na podstawie kt\u00f3rych mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce nastolatkowie z zespo\u0142em Aspergera i\/lub autyzmem wykazuj\u0105 potrzeby przyja\u017ani, zwi\u0105zk\u00f3w seksualnych i ma\u0142\u017ce\u0144stwa w podobnym stopniu, co ich r\u00f3wie\u015bnicy. W obliczu wsp\u00f3\u0142czesnych bada\u0144 mo\u017cna wi\u0119c odrzuci\u0107 stereotyp, sugeruj\u0105cy intencjonalne rezygnowanie b\u0105d\u017a niech\u0119\u0107 do kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych.\u00a0 Innym wspomnianym wcze\u015bniej zagadnieniem jest to, \u017ce m\u0142odzie\u017c z zespo\u0142em Aspergera mo\u017ce izolowa\u0107 si\u0119 od grupy, ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cnego rodzaju przykro\u015bci, jakich do\u015bwiadczy\u0142a ze strony koleg\u00f3w z klasy. W odpowiedzi na takie zachowania, uczniowie mog\u0105 przyj\u0105\u0107 strategi\u0119 unikania r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, tak by nie nara\u017ca\u0107 si\u0119 na docinki czy przykre \u017carty. Problem polega na tym, \u017ce tworzy si\u0119 w ten spos\u00f3b b\u0142\u0119dne ko\u0142o, kt\u00f3re z biegiem czasu bardzo trudno przerwa\u0107. Cierpi\u0105 na tym dzieci i m\u0142odzie\u017c z zespo\u0142em Aspergera, poniewa\u017c zamiast korzysta\u0107 z mo\u017cliwo\u015bci \u0107wiczenia i rozwijania swoich umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych, zaczynaj\u0105 wycofywa\u0107 si\u0119 z mo\u017cliwych kontakt\u00f3w, ograniczaj\u0105c interakcje do niezb\u0119dnego minimum.\u00a0 <\/span><\/p>Jakich s\u0142\u00f3w u\u017cywa\u0107 opisuj\u0105c osoby z zespo\u0142em Aspergera?<\/strong> \u00a0\u00a0 \u00a0Matt Winter (2006) przedstawia, jak mo\u017cna nada\u0107 pozytywne znaczenie specyficznym postawom os\u00f3b z zespo\u0142em Aspergera tak, aby nie pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie okre\u015bleniami maj\u0105cymi negatywny wyd\u017awi\u0119k.<\/span><\/p>Proponuje, by zast\u0105pi\u0107 je okre\u015bleniami takimi, jak:<\/span><\/p>uczciwo\u015b\u0107,<\/p><\/li>
odpowiedzialno\u015b\u0107,<\/p><\/li>
determinacja,<\/p><\/li>
kreatywno\u015b\u0107,<\/p><\/li>
szczeg\u00f3lne (wyj\u0105tkowe) zainteresowania,<\/p><\/li>
wra\u017cliwo\u015b\u0107 czy<\/p><\/li>
zdolno\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cania si\u0119.<\/p><\/li><\/ul>
Jest to to niezwykle istotne szczeg\u00f3lnie, gdy wypowiadaj\u0105 si\u0119 nauczyciele.\u00a0<\/span><\/p>Trudno\u015bci w \u015brodowisku szkolnym<\/span><\/h2>W okresie dorastania m\u0142odzie\u017c z zespo\u0142em Aspergera b\u0119dzie do\u015bwiadcza\u0142a podobnych trudno\u015bci w \u015brodowisku szkolnym. W\u015br\u00f3d najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych mo\u017cna wymieni\u0107:<\/span><\/p>odrzucenie \u2013 ze wzgl\u0119du na niezrozumienie regu\u0142 spo\u0142ecznych, nieadekwatny wygl\u0105d (niezgodny z normami m\u0142odzie\u017cy) i\/lub zachowanie,<\/p><\/li>
wy\u015bmiewanie \u2013 sposobu m\u00f3wienia i\/lub zachowania, szczeg\u00f3lnych zainteresowa\u0144, wra\u017cliwo\u015bci\/niedowra\u017cliwo\u015bci sensorycznej,<\/p><\/li>
wykluczenie ze wsp\u00f3lnych aktywno\u015bci (gier zespo\u0142owych, zawod\u00f3w, konkurs\u00f3w) \u2013 ze wzgl\u0119du na niezdarno\u015b\u0107 motoryczn\u0105, nieznajomo\u015b\u0107 regu\u0142 lub zbyt sztywne do nich przywi\u0105zanie,<\/p><\/li>
ignorowanie \u2013 zar\u00f3wno przez uczni\u00f3w jak i nauczycieli, obecno\u015bci nastolatka, jego propozycji i pomys\u0142\u00f3w \u2013 bez wzgl\u0119du na ich warto\u015b\u0107 merytoryczn\u0105,<\/p><\/li>
poni\u017canie \u2013 ze wzgl\u0119du na odmienno\u015b\u0107 (od \u201enormy\u201d przyj\u0119tej w danej grupie), sztywno\u015b\u0107 w zachowaniu czy rozumieniu.<\/p><\/li><\/ul>
Brak zrozumienia mo\u017ce sprawia\u0107, \u017ce osoby z zespo\u0142em Aspergera zostaj\u0105 odrzucone i wykluczone ze wsp\u00f3lnych aktywno\u015bci przez r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. Dlatego niezmiernie wa\u017cne jest zrozumienie i wspieranie os\u00f3b z zespo\u0142em Aspergera tak, aby pobyt w szkole nie wi\u0105za\u0142 si\u0119 dla nich z l\u0119kiem, bezsennymi nocami czy nieprzyjemno\u015bciami, do\u015bwiadczanymi od innych uczni\u00f3w (Nugent, 2007). Postawa jak\u0105 przyjmie kadra nauczycielska mo\u017ce by\u0107 kluczowa \u2013 uczniowie m\u0142odszych klas obserwuj\u0105 swoich nauczycieli, wi\u0119c swoim zachowaniem kadra pedagogiczna mo\u017ce modelowa\u0107 postawy r\u00f3wie\u015bnicze. Stosuj\u0105c zaproponowane przeformu\u0142owania w opisie funkcjonowania, czy obja\u015bnienia nietypowych dla innych zachowa\u0144 mog\u0105 oni znacz\u0105co poprawi\u0107 sytuacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 uczni\u00f3w z zespo\u0142em Aspergera. Ostatecznie mo\u017ce to wp\u0142yn\u0105\u0107 na zmniejszenie ilo\u015bci trudnych zachowa\u0144 pomi\u0119dzy uczniami i na podwy\u017cszenie samooceny u uczni\u00f3w ze spektrum.<\/span><\/p>\u00a0<\/p>
Pi\u015bmiennictwo:<\/em><\/span><\/h5>\u00a0<\/div>Chamberlain B., Kasari C., Rotheram-Fuller E. (2007). Involvement or Isolation? The social Networks of Children with Autism in Regular Classrooms. Journal of Autism & Developmental Disorders, 37, 230-242.<\/em><\/span><\/p>Dillon M. I. (2007). Creating Supports for College Students with Aspergera Syndrome through Collaboration. Student Journal,\u00a0 Jun 2007, vol. 41.<\/em><\/span><\/p>Hill I. (2006). Common Grodnu: Sometimes it takes a game to make all the difference between a mother and a son. Knight Rider Tribune Business News, sep 5, 1.<\/em><\/span><\/p>Jobe L. E., White S. W. (2006) Loneliness, social relationships, and a broader autism phenotype in college students. Personality and Individual Differences, 40, 1479-1489.<\/em><\/span><\/p>Nugent K. (2007). Children with Aspergera syndrome often live in fear of teasing, bullying. Telegram & Gazette, Feb 4 2007, 14.<\/em><\/span><\/p>Smith T., Lovaas N. W., Lovaas O. I. (2002). Behaviors of Children with High-Functioning Autism when Paired with Typically Developing versus Delayed Peers: A Preliminary Study. Behavioral Interventions, 17, 129-143.<\/em><\/span><\/p>Winter M. (2006). Zesp\u00f3\u0142 Aspergera co nauczyciel wiedzie\u0107 powinien. Warszawa: Fraszka Edukacyjna.<\/em><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t![\"\"](\"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/ewa_lukowska2-e1626175278658-150x150.jpg\")
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t
Zadaniem szko\u0142y w przypadku ka\u017cdego dziecka jest przygotowanie si\u0119 do przyj\u0119cia go jako ucznia i wspieranie go w jego nauce i rozwoju. Oznacza to, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za rozw\u00f3j dziecka w pewnym zakresie przejmuje szko\u0142a.\u00a0 \u015awiadomo\u015b\u0107 specyficznych potrzeb i trudno\u015bci, z jakimi dziecko spotyka si\u0119 w szkole, mo\u017ce pom\u00f3c nauczycielom przygotowa\u0107 si\u0119 do nauczania os\u00f3b z zespo\u0142em Aspergera. Jednak nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce szko\u0142a poza funkcj\u0105 edukacyjn\u0105 spe\u0142nia niezwykle wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Dzieci od pocz\u0105tku w\u0142\u0105czane s\u0105 w grup\u0119, z kt\u00f3r\u0105 b\u0119d\u0105 sp\u0119dza\u0107 czas przez kilka kolejnych lat. Relacje, jakie rozwin\u0105 si\u0119 pomi\u0119dzy uczniami oraz rodzaj interakcji, w kt\u00f3rych uczniowie z zespo\u0142em Aspergera b\u0119d\u0105 brali udzia\u0142, z pewno\u015bci\u0105 nie pozostan\u0105 bez wp\u0142ywu na ich rozw\u00f3j.\u00a0<\/span><\/p> Prawid\u0142owa analiza funkcjonowania spo\u0142ecznego uczni\u00f3w z zespo\u0142em Aspergera jest niezwykle trudna. Z jednej strony brak pewnych kompetencji spo\u0142ecznych jest cech\u0105 charakterystyczn\u0105 dla os\u00f3b z zaburzeniami ze spektrum, z drugiej strony \u2013 wzorce zachowa\u0144, kt\u00f3re obserwujemy u nastolatk\u00f3w mog\u0105 by\u0107 reakcj\u0105 na zachowanie otoczenia (unikanie nieprzyjaznych koleg\u00f3w, unikanie bod\u017ac\u00f3w sensorycznych). Badacze i rodzice s\u0105 zgodni, \u017ce osoby z zespo\u0142em Aspergera najcz\u0119\u015bciej maj\u0105 trudno\u015bci z zawieraniem relacji spo\u0142ecznych (Dillon, 2007), a je\u015bli s\u0105 one ju\u017c zawarte, nie posiadaj\u0105 wystarczaj\u0105co du\u017co strategii, by umie\u0107 je podtrzyma\u0107 (Hill, 2006). Badania dowiod\u0142y, \u017ce w funkcjonowaniu os\u00f3b z zespo\u0142em Aspergera istnieje rozd\u017awi\u0119k pomi\u0119dzy umiej\u0119tno\u015bciami poznawczymi i spo\u0142ecznymi. Ich badania wskaza\u0142y na brak w komunikowaniu si\u0119 i tworzeniu relacji spo\u0142ecznych tzw. \u201esprytu \u017cyciowego\u201d, kt\u00f3ry pe\u0142ni wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w codziennym funkcjonowaniu.\u00a0<\/span><\/p> Szereg bada\u0144 (np. Smith, Lovaas, Lovaas, 2002; Chamberlain, Kasari, Rotheram-Fuller, 2007) wskazuje na to, \u017ce osoby z zespo\u0142em Aspergera i\/lub autyzmem wykazuj\u0105 potrzeb\u0119 anga\u017cowania si\u0119 w bli\u017csze relacje spo\u0142eczne. Jobe i White (2006) wymieniaj\u0105 badania, na podstawie kt\u00f3rych mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce nastolatkowie z zespo\u0142em Aspergera i\/lub autyzmem wykazuj\u0105 potrzeby przyja\u017ani, zwi\u0105zk\u00f3w seksualnych i ma\u0142\u017ce\u0144stwa w podobnym stopniu, co ich r\u00f3wie\u015bnicy. W obliczu wsp\u00f3\u0142czesnych bada\u0144 mo\u017cna wi\u0119c odrzuci\u0107 stereotyp, sugeruj\u0105cy intencjonalne rezygnowanie b\u0105d\u017a niech\u0119\u0107 do kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych.\u00a0 Innym wspomnianym wcze\u015bniej zagadnieniem jest to, \u017ce m\u0142odzie\u017c z zespo\u0142em Aspergera mo\u017ce izolowa\u0107 si\u0119 od grupy, ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cnego rodzaju przykro\u015bci, jakich do\u015bwiadczy\u0142a ze strony koleg\u00f3w z klasy. W odpowiedzi na takie zachowania, uczniowie mog\u0105 przyj\u0105\u0107 strategi\u0119 unikania r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, tak by nie nara\u017ca\u0107 si\u0119 na docinki czy przykre \u017carty. Problem polega na tym, \u017ce tworzy si\u0119 w ten spos\u00f3b b\u0142\u0119dne ko\u0142o, kt\u00f3re z biegiem czasu bardzo trudno przerwa\u0107. Cierpi\u0105 na tym dzieci i m\u0142odzie\u017c z zespo\u0142em Aspergera, poniewa\u017c zamiast korzysta\u0107 z mo\u017cliwo\u015bci \u0107wiczenia i rozwijania swoich umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych, zaczynaj\u0105 wycofywa\u0107 si\u0119 z mo\u017cliwych kontakt\u00f3w, ograniczaj\u0105c interakcje do niezb\u0119dnego minimum.\u00a0 <\/span><\/p> Jakich s\u0142\u00f3w u\u017cywa\u0107 opisuj\u0105c osoby z zespo\u0142em Aspergera?<\/strong> \u00a0\u00a0 \u00a0Matt Winter (2006) przedstawia, jak mo\u017cna nada\u0107 pozytywne znaczenie specyficznym postawom os\u00f3b z zespo\u0142em Aspergera tak, aby nie pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie okre\u015bleniami maj\u0105cymi negatywny wyd\u017awi\u0119k.<\/span><\/p> Proponuje, by zast\u0105pi\u0107 je okre\u015bleniami takimi, jak:<\/span><\/p> uczciwo\u015b\u0107,<\/p><\/li> odpowiedzialno\u015b\u0107,<\/p><\/li> determinacja,<\/p><\/li> kreatywno\u015b\u0107,<\/p><\/li> szczeg\u00f3lne (wyj\u0105tkowe) zainteresowania,<\/p><\/li> wra\u017cliwo\u015b\u0107 czy<\/p><\/li> zdolno\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cania si\u0119.<\/p><\/li><\/ul> Jest to to niezwykle istotne szczeg\u00f3lnie, gdy wypowiadaj\u0105 si\u0119 nauczyciele.\u00a0<\/span><\/p> W okresie dorastania m\u0142odzie\u017c z zespo\u0142em Aspergera b\u0119dzie do\u015bwiadcza\u0142a podobnych trudno\u015bci w \u015brodowisku szkolnym. W\u015br\u00f3d najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych mo\u017cna wymieni\u0107:<\/span><\/p> odrzucenie \u2013 ze wzgl\u0119du na niezrozumienie regu\u0142 spo\u0142ecznych, nieadekwatny wygl\u0105d (niezgodny z normami m\u0142odzie\u017cy) i\/lub zachowanie,<\/p><\/li> wy\u015bmiewanie \u2013 sposobu m\u00f3wienia i\/lub zachowania, szczeg\u00f3lnych zainteresowa\u0144, wra\u017cliwo\u015bci\/niedowra\u017cliwo\u015bci sensorycznej,<\/p><\/li> wykluczenie ze wsp\u00f3lnych aktywno\u015bci (gier zespo\u0142owych, zawod\u00f3w, konkurs\u00f3w) \u2013 ze wzgl\u0119du na niezdarno\u015b\u0107 motoryczn\u0105, nieznajomo\u015b\u0107 regu\u0142 lub zbyt sztywne do nich przywi\u0105zanie,<\/p><\/li> ignorowanie \u2013 zar\u00f3wno przez uczni\u00f3w jak i nauczycieli, obecno\u015bci nastolatka, jego propozycji i pomys\u0142\u00f3w \u2013 bez wzgl\u0119du na ich warto\u015b\u0107 merytoryczn\u0105,<\/p><\/li> poni\u017canie \u2013 ze wzgl\u0119du na odmienno\u015b\u0107 (od \u201enormy\u201d przyj\u0119tej w danej grupie), sztywno\u015b\u0107 w zachowaniu czy rozumieniu.<\/p><\/li><\/ul> Brak zrozumienia mo\u017ce sprawia\u0107, \u017ce osoby z zespo\u0142em Aspergera zostaj\u0105 odrzucone i wykluczone ze wsp\u00f3lnych aktywno\u015bci przez r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. Dlatego niezmiernie wa\u017cne jest zrozumienie i wspieranie os\u00f3b z zespo\u0142em Aspergera tak, aby pobyt w szkole nie wi\u0105za\u0142 si\u0119 dla nich z l\u0119kiem, bezsennymi nocami czy nieprzyjemno\u015bciami, do\u015bwiadczanymi od innych uczni\u00f3w (Nugent, 2007). Postawa jak\u0105 przyjmie kadra nauczycielska mo\u017ce by\u0107 kluczowa \u2013 uczniowie m\u0142odszych klas obserwuj\u0105 swoich nauczycieli, wi\u0119c swoim zachowaniem kadra pedagogiczna mo\u017ce modelowa\u0107 postawy r\u00f3wie\u015bnicze. Stosuj\u0105c zaproponowane przeformu\u0142owania w opisie funkcjonowania, czy obja\u015bnienia nietypowych dla innych zachowa\u0144 mog\u0105 oni znacz\u0105co poprawi\u0107 sytuacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 uczni\u00f3w z zespo\u0142em Aspergera. Ostatecznie mo\u017ce to wp\u0142yn\u0105\u0107 na zmniejszenie ilo\u015bci trudnych zachowa\u0144 pomi\u0119dzy uczniami i na podwy\u017cszenie samooceny u uczni\u00f3w ze spektrum.<\/span><\/p> \u00a0<\/p> Chamberlain B., Kasari C., Rotheram-Fuller E. (2007). Involvement or Isolation? The social Networks of Children with Autism in Regular Classrooms. Journal of Autism & Developmental Disorders, 37, 230-242.<\/em><\/span><\/p> Dillon M. I. (2007). Creating Supports for College Students with Aspergera Syndrome through Collaboration. Student Journal,\u00a0 Jun 2007, vol. 41.<\/em><\/span><\/p> Hill I. (2006). Common Grodnu: Sometimes it takes a game to make all the difference between a mother and a son. Knight Rider Tribune Business News, sep 5, 1.<\/em><\/span><\/p> Jobe L. E., White S. W. (2006) Loneliness, social relationships, and a broader autism phenotype in college students. Personality and Individual Differences, 40, 1479-1489.<\/em><\/span><\/p> Nugent K. (2007). Children with Aspergera syndrome often live in fear of teasing, bullying. Telegram & Gazette, Feb 4 2007, 14.<\/em><\/span><\/p> Smith T., Lovaas N. W., Lovaas O. I. (2002). Behaviors of Children with High-Functioning Autism when Paired with Typically Developing versus Delayed Peers: A Preliminary Study. Behavioral Interventions, 17, 129-143.<\/em><\/span><\/p> Winter M. (2006). Zesp\u00f3\u0142 Aspergera co nauczyciel wiedzie\u0107 powinien. Warszawa: Fraszka Edukacyjna.<\/em><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\tBrak sprytu \u017cyciowego<\/span><\/h2>
Potrzeba relacji w podobnym stopniu jak r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w.<\/span><\/h2>
Trudno\u015bci w \u015brodowisku szkolnym<\/span><\/h2>
Pi\u015bmiennictwo:<\/em><\/span><\/h5>
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t