Jak wygl\u0105da rozw\u00f3j mowy dziecka? W tym artykule dowiesz si\u0119 o tym co to jest mowa oraz jak przebiega rozw\u00f3j mowy dziecka. Jakie umiej\u0119tno\u015bci powinny si\u0119 pojawi\u0107 na ka\u017cdym z etap\u00f3w rozwoju.<\/b><\/p>
\u00a0<\/p>
Mowa<\/b> jako akt w procesie j\u0119zykowego porozumiewania si\u0119 odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w spo\u0142ecznym \u017cyciu cz\u0142owieka. Kontakt z innymi lud\u017ami jest mo\u017cliwy dzi\u0119ki umiej\u0119tno\u015bci m\u00f3wienia i rozumienia tekst\u00f3w s\u0142ownych. <\/span><\/p> Mowa nie jest jednak umiej\u0119tno\u015bci\u0105 wrodzon\u0105. Cz\u0142owiek nabywa j\u0105 w ci\u0105gu swego \u017cycia w kontakcie z m\u00f3wi\u0105cymi lud\u017ami. Prawid\u0142owe kszta\u0142towanie si\u0119 i rozw\u00f3j mowy dziecka stanowi podstaw\u0119 rozwoju jego osobowo\u015bci. <\/span><\/p> Dzi\u0119ki rozumieniu poznaje ono otaczaj\u0105cy \u015bwiat, a dzi\u0119ki umiej\u0119tno\u015bci m\u00f3wienia potrafi wyrazi\u0107 swoje spostrze\u017cenia, pragnienia, uczucia, prze\u017cycia. <\/span><\/p> W procesie rozwoju mowy istotn\u0105 rol\u0119 spe\u0142niaj\u0105 czynniki: genetyczne, biologiczne, psychologiczne oraz spo\u0142eczne.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t Kszta\u0142towanie mowy i umiej\u0119tno\u015bci artykulacyjnych dziecka jest bardzo istotne dla jego dalszego rozwoju. W r\u00f3\u017cnych okresach rozwoju dziecka\u00a0 mo\u017ce by\u0107 ona wspomagana przez rodzic\u00f3w i specjalist\u00f3w. Poni\u017cej przedstawiamy podzia\u0142 rozwoju mowy wg Leona Kaczmarka.\u00a0<\/span><\/p> Okres \u201e0\u201d (przygotowawczy) – okres \u017cycia prenatalnego – (mniej wi\u0119cej od 3 – 9 miesi\u0105ca \u017cycia)<\/span><\/p> \u00a0I okres melodii – (0 – 1 r.\u017c.)<\/span><\/p> \u00a0II okres wyrazu – (1 – 2 r.\u017c.)<\/span><\/p> \u00a0III okres zdania – (2 – 3 r.\u017c.)<\/span><\/p> \u00a0IV okres swoistej mowy dzieci\u0119cej – (3 – 7 r.\u017c.)<\/span><\/p> \u00a0<\/p> \u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t W trakcie okresu przygotowawczego wykszta\u0142caj\u0105 si\u0119 narz\u0105dy mowne i rozpoczyna si\u0119 ich funkcjonowanie. Jest to istotny proces dla kszta\u0142towania si\u0119 mowy.\u00a0<\/span><\/p> Pocz\u0105tek funkcjonowania narz\u0105d\u00f3w mowy wi\u0105\u017ce si\u0119 nie tylko z formowaniem si\u0119 struktur odpowiedzialnych za produkowanie d\u017awi\u0119k\u00f3w, jak krta\u0144, struny g\u0142osowe czy p\u0142uca, ale r\u00f3wnie\u017c z kszta\u0142towaniem o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego, a w nim tworzenia si\u0119 dr\u00f3g nerwowych i o\u015brodk\u00f3w zwi\u0105zanych z my\u015bleniem. Ogromne znaczenie maj\u0105<\/span> o\u015brodki zwi\u0105zane ze zmys\u0142ami \u2013 o\u015brodek wzroku czy s\u0142uchu, a po\u015br\u00f3d nich tak\u017ce o\u015brodki ruchowe i czuciowe mowy, odgrywaj\u0105ce kluczow\u0105 rol\u0119.\u00a0<\/span><\/p> O\u015brodek Broki, zwany te\u017c czasem polem Broki, koordynuje ruchy mi\u0119\u015bni odpowiedzialnych za artykulacj\u0119 g\u0142osek znajduje si\u0119 w<\/span> p\u0142acie czo\u0142owym dominuj\u0105cej p\u00f3\u0142kuli ( u 90% ludzi jest to p\u00f3\u0142kula lewa), w pobli\u017cu bruzdy bocznej m\u00f3zgu. Z racji swojej funkcji opisany jest jako o\u015brodek ruchowy mowy.<\/span><\/p> Natomiast w o\u015brodku\u00a0Wernickego, znajduj\u0105cym si\u0119 w tylnej\u00a0cz\u0119\u015bci\u00a0zakr\u0119tu skroniowego g\u00f3rnego, odbywa si\u0119 analiza i\u00a0synteza d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy. Ten proces odpowiedzialny jest za rozumienie mowy. O\u015brodek Wernickego odbiera i integruje bod\u017ace zwi\u0105zane z mow\u0105 docieraj\u0105ce do m\u00f3zgu i dlatego zwany jest czuciowym\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t Na oko\u0142o 1. rok \u017cycia dziecka przypada okres melodii. Inna nazwa tego okresu to okres prelingwalny. Dzieli si\u0119 go na nast\u0119puj\u0105ce podokresy: krzyku, p\u0142aczu, g\u0142u\u017cenia oraz gaworzenia. W pierwszej fazie krzyk jest symptomem, kt\u00f3ry z czasem przeradza si\u0119 w sygna\u0142\/apel.<\/span><\/p> \u00a0<\/p> Okres g\u0142u\u017cenia<\/strong> przypada na 2 – 3 miesi\u0105c \u017cycia dziecka i jest nie\u015bwiadomym procesem \u0107wiczenia narz\u0105d\u00f3w artykulacyjnych. W tym czasie w m\u00f3zgu zachodzi proces powstawania pierwszych skojarze\u0144 mi\u0119dzy wydawanymi d\u017awi\u0119kami a odpowiadaj\u0105cymi im ruchami narz\u0105d\u00f3w aparatu artykulacyjnego.<\/span><\/p> \u00a0<\/p> Gaworzenie<\/strong> najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 w okresie 6 \u2013 7. miesi\u0105ca \u017cycia dziecka i jest to ws\u0142uchiwanie si\u0119 w d\u017awi\u0119ki wydawane przez siebie oraz zas\u0142yszane z najbli\u017cszego otoczenia i celowe powtarzanie tych d\u017awi\u0119k\u00f3w, sylab. Dziecko potrafi ju\u017c wypowiada\u0107 g\u0142oski takie jak: [a e m b n t d], czasami r\u00f3wnie\u017c zdarza si\u0119, \u017ce artyku\u0142uje g\u0142oski takie jak \u201ei\u201d oraz \u201ej\u201d.<\/span><\/p> \u00a0<\/p> Jeden lub oba te etapy mog\u0105 by\u0107 pomini\u0119te u dzieci rozwijaj\u0105cych si\u0119 w spektrum autyzmu.<\/strong> Takie omini\u0119cie etapu rozwojowego mo\u017ce by\u0107 sygna\u0142em zaburzenia rozwoju mowy i umiej\u0119tno\u015bci komunikacyjnych.\u00a0<\/span><\/p> \u00a0<\/p> Dziecko pod koniec 1. roku \u017cycia rozumie ju\u017c wiele polece\u0144, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych zwracaj\u0105 si\u0119 do niego doro\u015bli. Potrafi ono wymawia\u0107 kilka samog\u0142osek i sp\u00f3\u0142g\u0142osek. Dziecko moduluje nie\u015bwiadomie g\u0142osem i w ten spos\u00f3b operuje tonami w r\u00f3\u017cnej wysoko\u015bci. Pojawia si\u0119 gest wskazywania oraz twory onomatopeiczne.<\/span><\/p> \u00a0<\/p> Blisko swoich pierwszych urodzin dzieci wypowiadaj\u0105 pojedyncze s\u0142owa. Rozumiej\u0105 proste polecenia i potrafi\u0105 zachowa\u0107 si\u0119 stosownie w powtarzalnych kontekstach spo\u0142ecznych, w kt\u00f3rych u\u017cywany jest j\u0119zyk.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t Jest to inaczej okres <\/span>sygna\u0142u jednoklasowego.<\/span> Trwa on zazwyczaj od 1. do 2. roku \u017cycia dziecka. Dziecko potrafi w\u0142a\u015bciwie wymawia\u0107 ju\u017c wszystkie samog\u0142oski ustne [a o e u i y], niekt\u00f3re sp\u00f3\u0142g\u0142oski [p b pi m t d n \u0144 \u015b k ki ] oraz p\u00f3\u0142samog\u0142osk\u0119 \u201ej\u201d<\/span><\/p> Inne g\u0142oski s\u0105 zast\u0119powane przez sp\u00f3\u0142g\u0142oski o zbli\u017conym miejscu artykulacji.\u00a0 np.:\u00a0<\/span><\/p> Na etapie okresu wyrazu dziecko odkrywa, \u017ce ci\u0105gi d\u017awi\u0119k\u00f3w \u201eco\u015b\u201d oznaczaj\u0105. Prozodia mowy, czyli jej rytm, akcent i intonacja pozwala dziecku r\u00f3\u017cnicowa\u0107 znaczenie wypowiedzi. <\/span><\/p> Na r\u00f3\u017cne pytania, polecenia oraz sytuacje potrafi odpowiada\u0107 stosuj\u0105c ju\u017c coraz doskonalsz\u0105 form\u0105 gramatyczn\u0105. W okresie wyrazu zauwa\u017calny jest du\u017cy post\u0119p w zakresie rozumienia wypowiedzi s\u0142ownych a tak\u017ce produkcji mowy g\u0142o\u015bnej.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t Okres sygna\u0142u dwuklasowego<\/span> przypada mi\u0119dzy 2. a 3. rok \u017cycia dziecka. W tym okresie zaczyna kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 gramatyka. S\u0142ownik dziecka gwa\u0142townie si\u0119 wzbogaca. Dziecko poprawia doros\u0142ych, kt\u00f3rzy na\u015bladuj\u0105 jego wymow\u0119. Ustala si\u0119 system fonologiczny, czyli <\/span>\u00a0<\/span><\/a>najni\u017cszy system j\u0119zyka. Jednostk\u0105 podstawow\u0105 jest fonem czyli wi\u0105zka cech dystynktywnych.\u00a0<\/span><\/p> Cechy dystynktywne pozwalaj\u0105 odr\u00f3\u017cni\u0107 jednostki znacz\u0105ce od znaczonych- np.: kura \u2013 g\u00f3ra , bu\u0142ka \u2013 p\u00f3\u0142ka. Pierwsze zdania s\u0105 dwuwyrazowe i twierdz\u0105ce, nast\u0119pnie pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania i zdania w trybie rozkazuj\u0105cym.<\/span><\/p> Dziecko pos\u0142uguje si\u0119 przede wszystkim w mowie rzeczownikami i czasownikami \u2013 kt\u00f3re w pocz\u0105tkowej formie wyst\u0119puj\u0105 jako bezokoliczniki.<\/span><\/p> Dziecko dobrze wypowiada:<\/span><\/p> Reszta g\u0142osek na skutek braku wprawy aparatu artykulacyjnego odchyla si\u0119 w wymowie od normy lub jest zast\u0119powana przez inne: np.: g\u0142oska [r] jest wymawiana jako [l], [j] lub [\u0142 ]; g\u0142oska [ch] artyku\u0142owana jako [f] lub odwrotnie.\u00a0<\/span><\/p> W dalszym ci\u0105gu dziecko upraszcza grupy sp\u00f3\u0142g\u0142oskowe (na pocz\u0105tku, w \u015brodku i na ko\u0144cu wyrazu).<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\tPeriodyzacja rozwoju mowy dziecka<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
![\"Rozw\u00f3j](\"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/3-e1643014981446-1024x542.jpg\")
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tOkres przygotowawczy (od 3. do 9. miesi\u0105ca \u017cycia p\u0142odowego)\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
![\"Rozw\u00f3j](\"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/2-1024x576.jpg\")
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tOkres melodii (0 - 12 miesi\u0105ca)\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
![\"Rozw\u00f3j](\"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/4-1024x576.jpg\")
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tOkres wyrazu (12 - 24 miesi\u0105ca)\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
![\"Rozw\u00f3j](\"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/5-1024x576.jpg\")
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tOkres zdania (24 - 36 miesi\u0105ca)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
![\"Rozw\u00f3j](\"https:\/\/backup2.pomocautyzm.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/6-1024x576.jpg\")
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t