\u00a0<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t \u015awiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczna ro\u015bnie z roku na rok. Od kilku lat 2 kwietnia obchodzimy \u015awiatowy Dzie\u0144 \u015awiadomo\u015bci Autyzmu. Obecnie coraz cz\u0119\u015bciej pla\u00adc\u00f3wki edukacyjne nie ograniczaj\u0105 si\u0119 do zaznacze\u00adnia solidarno\u015bci z ASD (autism spectrum disorders) poprzez za\u0142o\u017cenie niebieskich koszulek. W szko\u0142ach odbywaj\u0105 si\u0119 warsztaty dla dzieci, konferencje dla rodzic\u00f3w. Jest coraz wi\u0119cej film\u00f3w i seriali, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnymi bohaterami s\u0105 osoby z ASD. Z bada\u0144 prze\u00adprowadzonych na pocz\u0105tku 2019 roku przez Fun\u00addacj\u0119 Scolar wynika, \u017ce a\u017c 53% os\u00f3b autystycznych wskaza\u0142o centra handlowe jako sprawiaj\u0105ce najwi\u0119\u00adcej trudno\u015bci i najmniej przyjazne. Powoli zaczyna si\u0119 co\u015b zmienia\u0107 w przestrzeni publicznej, a auto\u00adrami tych zmian s\u0105 wra\u017cliwi ludzie. Wybrane galerie wprowadzaj\u0105 \u201epokoje wyciszenia” i \u201eciche godziny”, podczas kt\u00f3rych w cz\u0119\u015bciach wsp\u00f3lnych nie s\u0142ycha\u0107 reklam i muzyki, a o\u015bwietlenie jest przyciemnione, aby robienie zakup\u00f3w by\u0142o dla os\u00f3b ze spektrum autyzmu \u0142atwiejsze. Lokale przyjazne s\u0105 oznakowane specjalnymi naklejkami.\u00a0<\/p> Od stycznia 2018 roku sie\u0107 Cinema City otworzy\u0142a specjalne, przyjazne sen\u00adsorycznie pokazy filmowe. W wybranych muzeach i centrach naukowych organizowane s\u0105 lekcje oraz dost\u0119pne s\u0105 przewodniki dla os\u00f3b z ASD. W kwe\u00adstii \u015bwiadomo\u015bci mamy wci\u0105\u017c du\u017co do zrobienia. W 2016 roku opublikowano raport OSA (Og\u00f3lno\u00adpolski Spis Autyzmu), kt\u00f3rym obj\u0119to 129 os\u00f3b (1\/3 stanowi\u0142y wy\u017cej funkcjonuj\u0105ce osoby ze spektrum autyzmu) i 360 rodzic\u00f3w. Wynika z niego, \u017ce 90% uczni\u00f3w z ASD do\u015bwiadczy\u0142o w ostatnim roku przy\u00adnajmniej jednej formy n\u0119kania ze strony r\u00f3wie\u015bni\u00adk\u00f3w, w por\u00f3wnaniu do 66% uczni\u00f3w z grupy kontro\u00adlnej. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142o to wy\u015bmiewanie, przezywanie lub unikanie kontaktu.\u00a0<\/p> Ponad 1\/4 uczni\u00f3w pad\u0142a ofiar\u0105 przemocy fizycznej. Osoby z ASD nie zawsze rozpoznaj\u0105 intencje os\u00f3b towarzysz\u0105cych. Wyst\u0119\u00adpuj\u0105 w klasie w roli \u201ekoz\u0142a ofiarnego”. Regularnie s\u0105 podpuszczane do zrobienia czego\u015b \u201ezabawnego”, lub wik\u0142ane w n\u0119kanie innych. W zamian otrzymuj\u0105 obietnic\u0119 np. bycia kumplem przez kilka dni. Cz\u0119sto jako terapeuci je\u017adzimy do szk\u00f3\u0142, pomagamy w trud\u00adnych sytuacjach, organizujemy warsztaty, wspieramy ofiary. Nasi podopieczni s\u0142ysz\u0105 r\u00f3\u017cne epitety i uwagi na sw\u00f3j temat: \u201ewariat”, \u201echory psychicznie”, \u201ena miejscu twojej matki skoczy\u0142bym z mostu” etc., etc.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t W praktyce dost\u0119p do plac\u00f3wek specjalizuj\u0105cych si\u0119 w diagnozie zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu jest znacznie utrudniony. Problem stanowi d\u0142ugi czas oczekiwania w plac\u00f3wkach NFZ oraz koszty w o\u015brodkach komercyjnych. Diagnoza to dla wielu rodzin d\u0142ugotrwa\u0142y i bolesny proces. Wielu rodzi\u00adc\u00f3w czuje si\u0119 niezrozumianych przez najbli\u017csz\u0105 rodzin\u0119, szczeg\u00f3lnie w przypadku dzieci z zespo\u00ad\u0142em Aspergera, kt\u00f3re cz\u0119sto s\u0105 okre\u015blane jako nie\u00adwychowane.\u00a0<\/p> Objawy zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu s\u0105 cz\u0119sto w pocz\u0105tkowym okresie rozwoju dys\u00adkretne. Najcz\u0119stsze rozpoznania stawiane s\u0105 mi\u0119dzy 8. a 12. rokiem \u017cycia. Rozpocz\u0119cie nauki w szkole i konieczno\u015b\u0107 dostosowania si\u0119 do wymaga\u0144 jest dla dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu olbrzy\u00admim wyzwaniem, st\u0105d du\u017ca liczba dzieci kierowa\u00adnych do specjalist\u00f3w przez szko\u0142\u0119. Badanie przepro\u00adwadzone w Klinice Psychiatrii Wieku Rozwojowego WUM wykaza\u0142o, \u017ce rodzice dzieci, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej otrzy\u00adma\u0142y diagnoz\u0119 zespo\u0142u Aspergera (ok. 12. roku \u017cycia) najcz\u0119\u015bciej zg\u0142aszali si\u0119 do specjalist\u00f3w z dzie\u0107mi ju\u017c w wieku 4\u20137 lat.\u00a0<\/span><\/p> Rodzice zaczynaj\u0105 zwykle diagnoz\u0119 w poradni psychologiczno- pedagogicznej, po czym kierowani s\u0105 do poradni zdrowia psychicznego dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, nast\u0119pnie udaj\u0105 si\u0119 do specjali\u00adstycznej poradni diagnostycznej, gdzie czas oczeki\u00adwania jest d\u0142ugi, co znacznie op\u00f3\u017ania w\u0142a\u015bciw\u0105 tera\u00adpi\u0119 dziecka. Potrzebujemy rozwi\u0105za\u0144 systemowych, kt\u00f3re wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 m.in. z dofinansowaniem psychiatrii dzieci\u0119cej. Nastolatkowie i doro\u015bli mog\u0105 samodziel\u00adnie sprawdzi\u0107, czy s\u0105 w grupie ryzyka, korzystaj\u0105c z przesiewowego testu czynnika AQ dost\u0119pnego w internecie. Wynik wskazuj\u0105cy na objawy zespo\u0142u Aspergera nale\u017cy traktowa\u0107 jako wst\u0119pny czynnik do pog\u0142\u0119bienia diagnozy w poradni specjalistycznej.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t Zaburzenia ze spektrum autyzmu widoczne s\u0105 przed 3. rokiem \u017cycia. Wa\u017cnym narz\u0119dziem prze\u00adsiewowym, kt\u00f3rym dysponuj\u0105 lekarze pediatrzy jest kwestionariusz M-CHAT-R przeznaczony dla dzieci w wieku od 16 do 30 miesi\u0119cy. Wype\u0142niany przez rodzic\u00f3w kwestionariusz \u2013 dost\u0119pny on-line na stro\u00adnie www.badabada.pl \u2013 s\u0142u\u017cy do oceny ryzyka wyst\u0105\u00adpienia zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu. Umo\u017cliwia on wst\u0119pn\u0105 ocen\u0119 prawid\u0142owo\u015bci rozwoju komuni\u00adkacji spo\u0142ecznej dziecka.<\/p><\/div> \u2013 wi\u0119ksze skupienie na przedmiotach ni\u017c ludziach;CO POLACY WIEDZ\u0104 O ZESPOLE ASPERGERA? JAKA JEST SPO\u0141ECZNA \u015aWIADOMO\u015a\u0106 DOTYCZ\u0104CA ZABURZE\u0143 ZE SPEKTRUM AUTYZMU?\u00a0\u00a0<\/h5>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
CZYM JEST ZESP\u00d3\u0141 ASPERGERA?\u00a0<\/h5>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
W kontek\u015bcie os\u00f3b ze spektrum autyzmu m\u00f3wimy zwykle o kilku o kilku problemach w r\u00f3\u017cnych obsza\u00adrach funkcjonowania: problemach w zakresie regulo\u00adwania emocji, podtrzymywania kontakt\u00f3w z innymi, rozumienia ich emocji, przewidywania intencji i empatycznych zachowa\u0144; problemach poznawczych przejawiaj\u0105cych si\u0119 trudno\u015bciami w zakresie syn\u00adtezy (\u201ewidz\u0119 szczeg\u00f3\u0142, ale nie dostrzegam wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci”); problemach w odbiorze i przetwarzaniu bod\u017ac\u00f3w z otoczenia, co przejawia si\u0119 nietypowymi reakcjami na bod\u017ace w zakresie kilku lub wszyst\u00adkich zmys\u0142\u00f3w.\u00a0
<\/div>JAK CZ\u0141OWIEK Z ZESPO\u0141EM ASPERGERA ODBIERA \u015aWIAT I JAK ON SAM JEST ODBIERANY?\u00a0<\/h5>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
Le\u017c\u0105c pod kocem przez godzin\u0119 po przyj\u015bciu do domu, czy \u201estimuj\u0105c” \u2013 poprzez powtarzanie sta\u0142ych ruch\u00f3w, kt\u00f3re uspokajaj\u0105. Kolejny problem, kt\u00f3ry zg\u0142aszaj\u0105 osoby ze spektrum autyzmu to trudno\u015bci w odnale\u00adzieniu si\u0119 w relacjach z innymi. Oczywiste dla nas sygna\u0142y pozawerbalne bywaj\u0105 dla nich nieczytelne. Trudno odnale\u017a\u0107 si\u0119 w grupie, gdy wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 przekazu stanowi mowa cia\u0142a i tonacja g\u0142osu. R\u00f3wie\u00ad\u015bnicy zwykle nie podzielaj\u0105 zainteresowa\u0144 Aspiego, uznaj\u0105c temat rozmowy za zbyt specjalistyczny, czy szczeg\u00f3\u0142owy. Trudno znale\u017a\u0107 koleg\u0119, kt\u00f3ry chce zaj\u00admowa\u0107 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie mapami, rozk\u0142adami autobus\u00f3w, histori\u0105 lotnictwa czy budow\u0105 maszyn.\u00a0
<\/div>JAKA JEST CZ\u0118STOTLIWO\u015a\u0106 WYST\u0118POWANIA OBJAW\u00d3W ZE SPEKTRUM AUTYZMU<\/h5>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
<\/div>JAKIE S\u0104 PRZYCZYNY AUTYZMU SPEKTRUM AUTYZMU?\u00a0<\/h5><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
<\/div>JAK DIAGNOZUJE SI\u0118 ZESP\u00d3\u0141 ASPERGERA?\u00a0<\/h5>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
Wprowadzono m.in. tr\u00f3jstopniow\u0105 klasyfikacj\u0119 ASD \u2013 od L1 do L3, w zale\u017cno\u015bci od nasilenia objaw\u00f3w i stopnia ich wp\u0142ywu na codzienne funkcjonowanie. W Pol\u00adsce zaburzenia wchodz\u0105ce w sk\u0142ad spektrum auty\u00adzmu s\u0105 diagnozowane oddzielnie. Diagnoza dziecka powinna odbywa\u0107 si\u0119 w zespole diagnostycznym, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi lekarz psychiatra, psycholog i pedagog. Dzieci cz\u0119sto wymagaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c dodatko\u00adwej konsultacji neurologicznej, bada\u0144 genetycznych i metabolicznych.\u00a0
Diagnoza nozologiczna opiera si\u0119 na szczeg\u00f3\u0142owym wywiadzie rozwojowym uzupe\u0142\u00adnionym skal\u0105 diagnostyczn\u0105 oraz na co najmniej kilkugodzinnych obserwacjach dziecka. Pomocne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c dostarczone przez rodzic\u00f3w materia\u0142y wideo przedstawiaj\u0105ce zachowanie dziecka w domu, a tak\u017ce opinie z plac\u00f3wek. Specjalista diagnozuj\u0105cy dziecko zwraca zwykle uwag\u0119 na zg\u0142aszane przez rodzic\u00f3w problemy w adaptacji dziecka do plac\u00f3\u00adwek edukacyjnych. Niepokoj\u0105ce s\u0105 cz\u0119ste ich zmiany wi\u0105\u017c\u0105ce si\u0119 z trudnym zachowaniem i k\u0142opotami w dostosowaniu si\u0119 do obowi\u0105zuj\u0105cych wymaga\u0144.\u00a0
<\/div>JAKA JEST DOST\u0118PNO\u015a\u0106 PLAC\u00d3WEK DIAGNOSTYCZNYCH W POLSCE?\u00a0<\/h5><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
JAK\u0104 ROL\u0118 W DIAGNOZIE ODGRYWA LEKARZ PIERWSZEGO KONTAKTU?<\/h5>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
KIEDY POJAWIAJ\u0104 SI\u0118 PIERWSZE OBJAWY TRUDNO\u015aCI W ROZWOJU DZIECKA I NA CZYM POLEGAJ\u0104?\u00a0<\/h5><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\u2013 trudno\u015bci w skupieniu uwagi dziecka na tym, co chc\u0105 dziecku pokaza\u0107 opiekunowie; odroczone i wybi\u00f3rcze reakcje na imi\u0119 czy komunikat;
\u2013 zbyt silne i nietypowe reakcje emocjonalne (krzyk, agresja, autoagresja), problemy z wyciszeniem dziecka. Nieust\u0119pliwo\u015b\u0107 w domaganiu zg\u0142aszanych potrzeb;
\u2013 rutynowo\u015b\u0107 np. wykonywanie czynno\u015bci w sche\u00admatycznym porz\u0105dku; trudno\u015b\u0107 we wprowadzaniu zmian w planie dnia, w domu etc;
\u2013 nietypowe zabawy, cz\u0119sto rozbudowane, ale sche\u00admatyczne, zawieraj\u0105ce powtarzalne wzorce;
\u2013 du\u017ce trudno\u015bci adaptacyjne w przedszkolu czy szkole;
\u2013 specyficzne zainteresowania nietypowe ze wzgl\u0119du na wiek, np. cyfry niesko\u0144czone u dwulatka, czy temat, np. rozk\u0142ady jazdy poci\u0105g\u00f3w, autobus\u00f3w, reje\u00adstracje, powstawanie \u0142upie\u017cu etc. Zwykle zaintereso\u00adwania s\u0105 trudne do przekierowania, nasilone na tyle, \u017ce podj\u0119cie zabawy czy rozmowy na inny temat jest bardzo trudne. W przedszkolu dziecko nie w\u0142\u0105cza r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w do swojej zabawy lub domaga si\u0119 dzia\u00ad\u0142ania wed\u0142ug jego zasad podczas zabaw wsp\u00f3lnych;
\u2013 problemy sensoryczne, np. obni\u017cona reakcja na b\u00f3l, nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na dotyk, unikanie przytulania, tole\u00adrowanie tylko wybranych ubra\u0144, potraw, nietypowe reakcje na d\u017awi\u0119ki, np. nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na ha\u0142as, ale te\u017c szept, szuranie.
\u2013 problemy w nawi\u0105zaniu i podtrzymaniu dialogu (narzucanie w\u0105tk\u00f3w, przerywanie, trudno\u015b\u0107 w pod\u00adtrzymaniu rozmowy);
\u2013 problemy z empati\u0105 \u2013 rodzice zg\u0142aszaj\u0105, \u017ce nawet je\u015bli dziecko rozpoznaje podstawowe emocje, cz\u0119sto ich nie uwzgl\u0119dnia, np. skacze po mamie, kt\u00f3ra \u017ale si\u0119 czuje, czy komentuje wprost wygl\u0105d lub umiej\u0119t\u00ad no\u015bci innych, bez uwzgl\u0119dniania ich uczu\u0107;
\u2013 trudno\u015bci w nawi\u0105zywaniu i podtrzymywaniu rela\u00adcji z r\u00f3wie\u015bnikami \u2013 od wycofania przez nietypowe nawi\u0105zywanie relacji, np. wpatrywanie si\u0119 w dzieci, pok\u0142adanie si\u0119 na nich, zabieranie zabawek etc., etc.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\tJAK PRZEBIEGA TERAPIA? JAK MO\u017bNA POM\u00d3C DZIECKU ZE SPEKTRUM AUTYZMU?\u00a0\u00a0<\/h5>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
Cz\u0119\u015b\u0107 dzieci cierpi na zaburze\u00adnia wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce (m.in. zaburzenia opozycyjno\u00ad-buntownicze, ADHD, fobi\u0119 spo\u0142eczn\u0105, zaburzenia tikowe, objawy ADHD, zaburzenia l\u0119kowe, zaburze\u00adnia obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenia snu, \u0142aknie\u00adnia, epilepsj\u0119 czy depresj\u0119. Istniej\u0105 dane wskazuj\u0105ce, \u017ce nawet 80% dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu ma przynajmniej jedno rozpoznanie dodat\u00adkowe. W takich przypadkach potrzebna jest opieka lekarza psychiatry.\u00a0
Terapia powinna by\u0107 zindywi\u00addualizowana. Autyzm to z\u0142o\u017cone zaburzenie, w kt\u00f3\u00adrym nie jeste\u015bmy w stanie wskaza\u0107 jednej przyczyny. Pomoc oznacza wielospecjalistyczn\u0105 stymulacj\u0119 na wielu poziomach. Niezwykle wa\u017cne jest wsparcie \u015brodowiskowe. Takie projekty jak wolontariat kole\u00ad\u017ce\u0144ski \u201eMax i Mary”, gdzie spotkania z wolontariu\u00adszami mog\u0105 obejmowa\u0107 wsp\u00f3lne wyj\u015bcia do kina, na basen, koncert lub odbywa\u0107 si\u0119 w domu uczestnika czy wolontariusza s\u0105 niezwykle pomocne. Projekt ten przeznaczony jest dla nastolatk\u00f3w z ASD powy\u017cej 14. roku \u017cycia.\u00a0
Lepiej przedstawia si\u0119 sytuacja tera\u00adpeutyczna dzieci w wieku szkolnym. Wed\u0142ug raportu OSA tylko 54% doros\u0142ych wysokofunkcjonuj\u0105cych os\u00f3b z autyzmem korzysta\u0142a z pomocy terapeutycz\u00adnej w ostatnim roku, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 deklaruje, \u017ce potrzebuje profesjonalnego wsparcia. Bariery, na jakie wskazuj\u0105 ankietowani to brak dost\u0119pno\u015bci spe\u00adcjalist\u00f3w i wysokie koszty us\u0142ug terapeutycznych. Pomoc terapeutyczna powinna obejmowa\u0107 ca\u0142\u0105 rodzin\u0119. Dziecko ze spektrum autyzmu prezentuje du\u017co nietypowych zachowa\u0144, w kt\u00f3rych uczestni\u00adcz\u0105 domownicy.\u00a0
<\/div>Z JAKIMI PROBLEMAMI OSOBY Z ZESPO\u0141EM ASPERGERA MUSZ\u0104 SI\u0118 MIERZY\u0106 W DOROS\u0141YM \u017bYCIU? CO TO OZNACZA W PRAKTYCE?<\/h5>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t