\u00a0<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t Diagnoza. Dla wielu s\u0142owo kojarz\u0105ce si\u0119 z wyrokiem. I chocia\u017c jest to mocne okre\u015blenie to nie da si\u0119 zaprzeczy\u0107, \u017ce jej potrzeba lub fakt jej posiadania mo\u017ce powodowa\u0107 ca\u0142y wachlarz przykrych emocji. Szczeg\u00f3lnie, je\u015bli dotyczy w\u0142asnego dziecka, prze\u017cywaj\u0105cego trudno\u015bci i napotykaj\u0105cego k\u0142opoty, kt\u00f3rym rodzice nie potrafi\u0105 zaradzi\u0107. Diagnoza powinna przynie\u015b\u0107 rodzicom upragnion\u0105 ulg\u0119\u00a0i spok\u00f3j, a nie stawa\u0107 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em l\u0119ku i obaw o przysz\u0142o\u015b\u0107 dziecka.<\/span><\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t Wed\u0142ug jednego z samorzecznik\u00f3w diagnoza mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 map\u0105, drogowskazem, kt\u00f3ry pomo\u017ce tak\u017ce samym osobom w spektrum poradzi\u0107 sobie z prze\u017cywan\u0105 dotychczas niepewno\u015bci\u0105 dotycz\u0105c\u0105 w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 i odpowiedzie\u0107 sobie na wiele pyta\u0144 (Szubrycht, 2018). R\u00f3wnie\u017c rodzicom mo\u017ce ona pom\u00f3c odnale\u017a\u0107 si\u0119 w nowej sytuacji i pom\u00f3c lepiej j\u0105 zrozumie\u0107.<\/span><\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t Zaburzenia ze spektrum autyzmu, chocia\u017c rozpoznawane s\u0105 wed\u0142ug klasyfikacji medycznych, nie s\u0105 chorob\u0105. Neurorozwojowy charakter ASD odzwierciedla si\u0119 we wp\u0142ywie odmiennej neuronalnej organizacji funkcjonowania o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego na wiele sfer funkcjonowania i rozwoju cz\u0142owieka \u2013 szczeg\u00f3lnie spo\u0142ecznego, komunikacyjnego, ale tak\u017ce poznawczego, motorycznego i adaptacyjnego. Przejawia si\u0119 w atypowej organizacji do\u015bwiadcze\u0144, my\u015blenia i komunikowania si\u0119, znajduje odbicie w szczeg\u00f3lnych zainteresowaniach czy formach aktywno\u015bci. Nie ko\u0144czy si\u0119 wraz z wej\u015bciem w okres adolescencji \u2013 trwa przez ca\u0142e \u017cycie i jest cz\u0119\u015bci\u0105 tego, kim s\u0105 osoby rozwijaj\u0105ce si\u0119 w ten szczeg\u00f3lny spos\u00f3b. <\/span><\/p> Poniewa\u017c autyzm ma niejednorodny charakter, dlatego w najnowszych klasyfikacjach wyst\u0119puje pod nazw\u0105 \u201ezaburze\u0144 ze spektrum autyzmu\u201d. Obejmuje bowiem zar\u00f3wno dzieci, m\u0142odzie\u017c i doros\u0142ych, kt\u00f3rych trudno\u015bci wynikaj\u0105ce z autyzmu uniemo\u017cliwiaj\u0105 samodzielne funkcjonowanie, jak i osoby, dla kt\u00f3rych jest ono mo\u017cliwe niemal optymalnie (Goldstein i in., 2017). Jednym z element\u00f3w ASD jest tak\u017ce nieharmonijny rozw\u00f3j poszczeg\u00f3lnych sfer funkcjonowania (motorycznej, poznawczej, emocjonalnej, spo\u0142ecznej itd.). Przyjmuje si\u0119, \u017ce dyspozycje neurobiologiczne s\u0105 obecne ju\u017c od urodzenia, ale ich ekspresja mo\u017ce ujawni\u0107 si\u0119 w p\u00f3\u017aniejszym rozwoju. Czasem trudno\u015bci mog\u0105 nie ujawnia\u0107 si\u0119 w pe\u0142ni, dop\u00f3ki wymogi otoczenia nie przekrocz\u0105 posiadanych umiej\u0119tno\u015bci danej osoby (Butcher i in., 2017).<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t Kompleksowa diagnoza jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko odniesieniem do zestawu kryteri\u00f3w diagnostycznych i postawieniem rozpoznania klinicznego. Diagnoza powinna uwzgl\u0119dnia\u0107 dok\u0142adn\u0105 charakterystyk\u0119 mocnych stron i trudno\u015bci, a tak\u017ce potrzeb konkretnej osoby kontek\u015bcie proponowanych form wspierania. Zwraca\u0107 uwag\u0119 na histori\u0119 jej \u017cycia, przebieg zmian rozwojowych w czasie oraz \u015brodowisko w jakim \u017cyje (Goldstein i in., 2017).\u00a0 Warto wiedzie\u0107, \u017ce diagnoz\u0119 mo\u017cna uzyska\u0107 b\u0119d\u0105c osob\u0105 w ka\u017cdym wieku.<\/span><\/p> Uczucia rodzic\u00f3w otrzymuj\u0105cych diagnoz\u0119 swojego dziecka trudno warto\u015bciowa\u0107 na te w\u0142a\u015bciwe i niew\u0142a\u015bciwe. Wielu rodzic\u00f3w mo\u017ce ujawnia\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, rozpacz, z\u0142o\u015b\u0107 czy l\u0119k. S\u0105 one naturalne. Przystosowanie si\u0119 i zaakceptowanie odmienno\u015bci dziecka mo\u017ce by\u0107 du\u017cym wyzwaniem (Willey, 2016). I chocia\u017c do\u015bwiadczenie prze\u017cycia procesu \u017ca\u0142oby w reakcji na otrzymanie diagnozy jest jednym z element\u00f3w opisywanych w literaturze, to jak zauwa\u017ca Martha W. Bristor, mo\u017ce mie\u0107 ona charakter rozwijaj\u0105cy. Pozwala bowiem zrozumie\u0107 i w pe\u0142ni rozpozna\u0107 sytuacj\u0119, oceni\u0107 wielko\u015b\u0107 koniecznych zmian oraz wypracowa\u0107 sposoby radzenia sobie z wyzwaniami (Bristor, 1984 za: Pisula, 2012). Wraz z potwierdzeniem diagnozy i jej zrozumieniem pojawia si\u0119 lepsza akceptacja problemu, urealnione oczekiwania i wsparcie. Dzi\u0119ki niej rodzice lepiej rozumiej\u0105 szczeg\u00f3lne zachowania i umiej\u0119tno\u015bci dziecka oraz zaczynaj\u0105 poszukiwa\u0107 informacji na temat charakteru rozpoznanych odmienno\u015bci. Mo\u017cliwe jest te\u017c dopasowanie sposob\u00f3w dzia\u0142ania, tak by wspiera\u0107 kompetencje osoby z ASD (Attwood, 2013).\u00a0<\/span><\/p> Osoba ze spektrum mo\u017ce natomiast zyska\u0107 wi\u0119ksz\u0105 samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 swojej sytuacji\u00a0 i konstruktywnie j\u0105 przeformu\u0142owa\u0107. Jest to wa\u017cne, gdy\u017c w swoim rozwoju cz\u0119sto stopniowo zauwa\u017ca sw\u00f3j niezwyk\u0142y spos\u00f3b spostrzegania \u015bwiata i mo\u017ce czu\u0107 niepok\u00f3j zwi\u0105zany ze swoj\u0105 odmienno\u015bci\u0105. Bez zrozumienia przyczyn swojej odmienno\u015bci osoby w spektrum autyzmu<\/span> mog\u0105 rozwija\u0107 szereg destrukcyjnych przekona\u0144 na sw\u00f3j temat, do\u015bwiadcza\u0107 trudnych uczu\u0107, w tym depresji (Attwood, 2013).\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t \u00a0<\/p> Kryteria diagnostyczne autyzmu dzieci\u0119cego wg ICD \u2013 10<\/b><\/p> A.Nieprawid\u0142owy lub upo\u015bledzony rozw\u00f3j wyra\u017anie widoczny przed 3 rokiem \u017cycia w co najmniej jednym z nast\u0119puj\u0105cych obszar\u00f3w:<\/span><\/p> 1.Rozumienie i ekspresja j\u0119zykowa u\u017cywane w spo\u0142ecznym porozumiewaniu si\u0119,<\/span> B.\u00a0\u0141\u0105cznie musi wyst\u0105pi\u0107 co najmniej sze\u015b\u0107 objaw\u00f3w spo\u015br\u00f3d wymienionych w punktach 1, 2 i 3, przy czym co najmniej dwa z punktu 1 i po co najmniej jednym z punkt\u00f3w 2 i 3:<\/span><\/p> 1. Jako\u015bciowe nieprawid\u0142owo\u015bci wzajemnych\u00a0interakcji spo\u0142ecznych, manifestuj\u0105ce si\u0119 w co najmniej dw\u00f3ch z nast\u0119puj\u0105cych obszar\u00f3w:<\/span><\/p> 2. Jako\u015bciowe\u00a0nieprawid\u0142owo\u015bci w porozumiewaniu si\u0119, manifestuj\u0105ce si\u0119 w co najmniej jednym z nast\u0119puj\u0105cych obszar\u00f3w:<\/span><\/p> 3. Ograniczone, powtarzaj\u0105ce si\u0119 i\u00a0stereotypowe wzorce zachowania, zainteresowa\u0144 i aktywno\u015bci\u00a0przejawiane w co najmniej jednym z nast\u0119puj\u0105cych obszar\u00f3w:<\/span><\/p> C.\u00a0Obrazu klinicznego nie mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 innymi objawami ca\u0142o\u015bciowych zaburze\u0144 rozwojowych, specyficznymi rozwojowymi zaburzeniami rozumienia j\u0119zyka z wt\u00f3rnymi trudno\u015bciami spo\u0142eczno-emocjonalnymi, reaktywnymi zaburzeniami przywi\u0105zania ani zaburzeniem selektywno\u015bci przywi\u0105zania, upo\u015bledzeniem umys\u0142owym z pewnymi cechami zaburze\u0144 emocji i zachowania, schizofreni\u0105 o niezwykle wczesnym pocz\u0105tku, ani zespo\u0142em Retta<\/span><\/p><\/td><\/tr><\/tbody><\/table>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\tSpektrum autyzmu \u2013 czy to nas dotyczy?\u00a0<\/b><\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
Nie choroba, a odmienny rozw\u00f3j<\/b><\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
Diagnoza \u2013 dlaczego warto j\u0105 podj\u0105\u0107?<\/b><\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
<\/span>2. Rozw\u00f3j wybi\u00f3rczego przywi\u0105zania spo\u0142ecznego lub wzajemnych interakcji spo\u0142ecznych<\/span>
<\/span>3. Zabawa funkcjonalna lub symboliczna.<\/span><\/p>